Η κιρσοκήλη είναι μια από τις συχνότερες παθήσεις του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος και, παρότι συχνά δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα, μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα.
Πολλοί άνδρες την ανακαλύπτουν τυχαία σε έναν απλό έλεγχο ρουτίνας, ενώ άλλοι φτάνουν στη διάγνωση έπειτα από διερεύνηση για δυσκολία σύλληψης.
Η κατανόηση του τι είναι, γιατί εμφανίζεται και πώς μπορεί να επηρεάσει το σπέρμα είναι το πρώτο βήμα για την έγκαιρη αντιμετώπισή της.
Τι είναι η κιρσοκήλη
Η κιρσοκήλη είναι η διαστολή των φλεβών που παροχετεύουν το αίμα από τους όρχεις — παρόμοια με τους κιρσούς στα πόδια.
Οι φλέβες αυτές, γνωστές ως «σπερματικές φλέβες», διαθέτουν βαλβίδες που εξασφαλίζουν τη σωστή ροή του αίματος.
Όταν αυτές οι βαλβίδες δεν λειτουργούν σωστά, το αίμα λιμνάζει, προκαλώντας αύξηση της πίεσης και της θερμοκρασίας στην περιοχή.
Η κιρσοκήλη εμφανίζεται πιο συχνά στον αριστερό όρχι, λόγω της ανατομίας του φλεβικού δικτύου. Αν και σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρη.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κιρσοκήλη δεν προκαλεί έντονα ενοχλήματα.
Κάποιοι άνδρες, ωστόσο, αναφέρουν ένα αίσθημα βάρους ή τραβήγματος στον όρχι, ειδικά μετά από παρατεταμένη ορθοστασία ή σωματική άσκηση.
Σπανιότερα, παρατηρείται ήπιος πόνος ή ορατή διόγκωση των φλεβών στο όσχεο.
Συχνά, ο άνδρας αντιλαμβάνεται το πρόβλημα μόνο όταν κάνει έλεγχο γονιμότητας και το σπερμοδιάγραμμα δείχνει μειωμένη ποιότητα ή αριθμό σπερματοζωαρίων.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση της κιρσοκήλης τίθεται από τον ουρολόγο με τη φυσική εξέταση και επιβεβαιώνεται με υπερηχογράφημα οσχέου με έγχρωμο Doppler.
Η εξέταση αυτή είναι ανώδυνη, διαρκεί λίγα λεπτά και δίνει πλήρη εικόνα για τη ροή του αίματος, τη βαρύτητα της κιρσοκήλης και την κατάσταση των όρχεων.
Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία επιπτώσεων στη γονιμότητα, ζητείται και σπερμοδιάγραμμα, ώστε να αξιολογηθεί η ποιότητα του σπέρματος.
Γιατί η κιρσοκήλη μπορεί να προκαλέσει υπογονιμότητα
Η σχέση της κιρσοκήλης με την υπογονιμότητα είναι καλά τεκμηριωμένη.
Οι φλέβες που διαστέλλονται γύρω από τον όρχι αυξάνουν τη θερμοκρασία στους όρχεις κατά 1-2 βαθμούς, διαταράσσοντας το περιβάλλον στο οποίο παράγονται τα σπερματοζωάρια.
Η αυξημένη θερμοκρασία και η στασιμότητα του αίματος οδηγούν σε οξειδωτικό στρες, που μειώνει την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων και επηρεάζει την ωρίμανσή τους.
Σύμφωνα με μελέτες, περίπου το 35% των ανδρών με πρωτοπαθή υπογονιμότητα και το 80% όσων έχουν δευτεροπαθή (δηλαδή έχουν αποκτήσει παιδί στο παρελθόν) παρουσιάζουν κιρσοκήλη.
Πότε χρειάζεται θεραπεία – Κιρσοκήλη & υπογονιμότητα
Δεν χρειάζεται κάθε κιρσοκήλη να αντιμετωπιστεί. Αν δεν προκαλεί ενοχλήματα και το σπερμοδιάγραμμα είναι φυσιολογικό, ο γιατρός μπορεί να προτείνει απλή παρακολούθηση.
Η θεραπεία συστήνεται όταν:
- Υπάρχει παθολογικό σπερμοδιάγραμμα ή τεκμηριωμένη υπογονιμότητα
- Ο ασθενής αισθάνεται πόνο, βάρος ή δυσφορία στο όσχεο
- Ο όρχις εμφανίζει ατροφία (μείωση μεγέθους)
- Η κιρσοκήλη είναι μεγάλου βαθμού και προκαλεί ορατή παραμόρφωση ή θερμική επιβάρυνση
Σύγχρονη αντιμετώπιση της κιρσοκήλης
Η αποτελεσματικότερη θεραπεία είναι η μικροχειρουργική απολίνωση των κιρσών (κιρσοκηλεκτομή).
Πρόκειται για ελάχιστα επεμβατική τεχνική, κατά την οποία μέσω μικρής τομής στη βουβωνική περιοχή απομονώνονται και απολινώνονται οι παθολογικές φλέβες που προκαλούν το πρόβλημα, διατηρώντας άθικτες τις αρτηρίες και τα λεμφικά αγγεία.
Η επέμβαση πραγματοποιείται με τοπική ή περιοχική αναισθησία, ολοκληρώνεται σε σύντομο χρόνο και ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του την ίδια ημέρα.
Η ανάρρωση είναι ταχεία και ο πόνος συνήθως ήπιος. Επιστροφή σε καθιστική εργασία γίνεται μέσα σε 2–3 ημέρες, ενώ οι έντονες δραστηριότητες και η άσκηση αποφεύγονται για περίπου 2 εβδομάδες.
Τι αλλάζει μετά τη θεραπεία – Κιρσοκήλη & υπογονιμότητα
Η κιρσοκηλεκτομή βελτιώνει σημαντικά τις παραμέτρους του σπέρματος μέσα στους επόμενους μήνες.
Στις περισσότερες περιπτώσεις παρατηρείται αύξηση του αριθμού, της κινητικότητας και της μορφολογίας των σπερματοζωαρίων.
Η βελτίωση είναι σταδιακή και κορυφώνεται στους 3–6 μήνες μετά την επέμβαση. Αρκετά ζευγάρια επιτυγχάνουν φυσική σύλληψη χωρίς να χρειαστεί περαιτέρω υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Ποια είναι η πρόγνωση για τη γονιμότητα
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της κιρσοκήλης αυξάνει θεαματικά τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης.
Ακόμη και στις περιπτώσεις που απαιτείται εξωσωματική γονιμοποίηση, η βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος μετά τη θεραπεία αυξάνει τα ποσοστά επιτυχίας.
Η τακτική παρακολούθηση από ουρολόγο – ανδρολόγο διασφαλίζει ότι η λειτουργία των όρχεων παραμένει φυσιολογική. Αποτρέποντας την υποτροπή.
Η κιρσοκήλη είναι μια συχνή αλλά αντιμετωπίσιμη αιτία ανδρικής υπογονιμότητας.
Με την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή θεραπεία, οι πιθανότητες αποκατάστασης της γονιμότητας είναι εξαιρετικά υψηλές.
Η ενημέρωση και η επίσκεψη σε εξειδικευμένο ουρολόγο αποτελούν το σημαντικότερο βήμα για κάθε άνδρα που επιθυμεί να διατηρήσει ή να ενισχύσει τη γονιμότητά του.
